Gdy organy się kurczą, czyli co ma jeść senior

Wśród starszych osób przyjmujących ponad pięć leków dziennie, nawet co druga osoba była niedożywiona. Seniorzy mniej czują pragnienie i głód, zaś masa wątroby spada o 30-40 proc. Inaczej trzeba jeść, gdy organizm nie działa na pełnych obrotach.



Skalę niedożywienia u osób starszych pokazują badania fińskich naukowców. Nie należy sądzić, że znacząco inaczej jest wśród innych narodowości.

– Starość nie jest chorobą, jest fizjologią, która dotyczy każdego – podkreśla dr Dariusz Bednarczyk z Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego, specjalista za zakresu neurologii i medycyny paliatywnej. – Z biegiem lat wiele procesów fizjologicznych spowalnia. Po 70. roku życia zmniejsza się o 20 procent masa mózgu w porównaniu do osób w trzeciej i czwartej dekadzie życia.

Dr Bednarczyk podkreśla, że jeśli u seniora występuje otępienie czy nawet łagodne zaburzenia pamięci, może on tracić poczucie czasu i nie być świadomy tego, czy się dobrze odżywia. Z tego powodu taka osoba nie jest w stanie jeść systematycznie, dochodzi u niej czasem do niedożywienia, zaniku mięśni i wyniszczenia organizmu. Dlatego bliscy osoby starszej powinni szczególnie zwrócić uwagę na prawidłową dietę seniora – podkreśla dr Bednarczyk.

Warto wiedzieć
Niedożywienie może dotyczyć również osób z nadwagą czy otyłością, gdy te spożywają posiłki o dużej kaloryczności, ale ubogie w składniki odżywcze, np. żywność wysoko przetworzoną. Objawy niedożywienia to m.in. osłabienie i wrażliwość na zimno związana z obkurczaniem się naczyń krwionośnych.

Niedożywienie można – upraszczając – porównać do głodzenia. Przekłada się na pracę całego organizmu: pogarsza się praca: mózgu, trzustki, wątroby, serca czy nerek, osłabia się odporność, co prowadzi do częstszego występowania infekcji.

Gorzej pracuje układ pokarmowy

U seniorów gorzej funkcjonuje układ pokarmowy. To jedna z przyczyn ich złego stanu odżywienia. Zmniejsza się wydzielanie śliny, słabiej odczuwają głód. W jelicie cienkim jest mniej kosmków jelitowych (wypustek śluzówki jelit odpowiedzialnych za przyswajanie substancji odżywczych z pożywienia), co prowadzi do zaburzeń wchłaniania i niedoborów składników odżywczych w organizmie. Zanika także błona śluzowa i zmniejsza się masa mięśniówki, co przyczynia się m.in. do spowolnienia motoryki jelit i występowania problemów z zaparciami.

– Najczęstszym powodem zaparć jest przyjmowanie zbyt małej ilości płynów, dieta uboga w błonnik oraz brak ruchu, który powoduje, że pogarsza się perystaltyka jelit – mówi dr Bednarczyk. – Na błonnik trzeba jednak uważać, bo jeśli jest przyjmowany bez dostarczania wystarczającej ilości płynów może dojść do odwrotnego efektu, czyli zaparć.

Osobom starszym coraz mniej rzeczy smakuje. Często można usłyszeć, iż według nich pokarm jest mdły. Zaburzenia smaku powoduje spadek wrażliwości kubków smakowych. Mniejsza przyjemność z jedzenia wiąże się też z pogorszenia możliwości dokładniejszego żucia z powodu braków w uzębieniu.

Mniej wydzielanych jest enzymów trawiennych. Dlatego ważny jest sposób przygotowania potraw. Lepiej wybierać dania lekkostrawne, przygotowane poprzez gotowane w wodzie i na parze, a także duszone bez tłuszczu w folii lub pergaminie.

Pogarsza się metabolizm. To dlatego osoby w podeszłym wieku powinny mniej jeść produktów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe, tj. produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak: mięso wieprzowe i wołowe, wędliny czy też produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu. Muszą także ograniczyć tłuszcze piekarnicze, słodycze i ciasta.

– Po 50 roku życia zapotrzebowanie na energię jest o 30 proc. mniejsze od tego, które ma 30-latek – podkreśla dr Bednarczyk. – Jeśli węglowodanów i tłuszczów będzie za dużo w diecie, dojdzie do nadwagi lub otyłości.

Zalecane zapotrzebowanie energetyczne dla kobiet powyżej 65. roku życia, prowadzących mało aktywny tryb życia, wynosi ok. 1750 kcal/dobę, a dla mężczyzn – 1950 kcal/dobę.

By wraz z dietą seniora dostarczyć odpowiednią ilość energii, trzeba jeść składniki w odpowiednich proporcjach: ok. 50–60 proc. węglowodanów, 25–30 – tłuszczów i 12–15 proc. białek.

Trzeba pamiętać, by w diecie uwzględniać tłuszcze roślinne w postaci olejów (dodawane na ciepło: rzepakowy i oliwa z oliwek rafinowana oraz dodawane na zimno: olej rzepakowy i oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, olej lniany).

Warto jeść orzechy (laskowe, włoskie, migdały, nerkowce) i nasiona (słonecznik, dynia), ale zawsze w niewielkich porcjach (1 porcja = mała garść).



Gorzej działa trzustka

U osób starszych dochodzi do upośledzenia zdolności wydzielniczych trzustki. To prowadzi do problemów trawiennych objawiających się biegunką.

Zaburzenie wydzielania insuliny przez trzustkę mogą spowodować cukrzycę typu 2, polegającą na zmniejszonym wychwycie glukozy w komórkach mięśni, tkanki tłuszczowej i wątroby. Cukrzyca typu 2 stanowi 95 proc. wszystkich przypadków cukrzycy wśród osób starszych. Szczególnie grozi osobom z otyłością brzuszną, czyli gromadzeniem tkanki tłuszczowej w obrębie jamy brzusznej.

By ulżyć trzustce, trzeba ograniczyć węglowodany proste zawarte w słodyczach i cukrze na rzecz węglowodanów złożonych, zawierających warzywa, produkty zbożowe pełnoziarniste.

Potrzebne kwasy z rodziny omega

U wielu seniorów występują niedobory kwasów tłuszczowych wielonienasyconych z rodziny omega-6 lub omega-3. By je uzupełnić, trzeba jeść tłuste ryby morskie, takie jak makrela, łosoś czy śledź. Zaleca się spożywanie ryb 2–3 razy w tygodniu (w tym jeden raz w tygodniu porcja tłustej ryby morskiej). W miarę możliwości należy zamieniać mięsa czerwone (wieprzowina lub wołowina) na ryby lub dobrej jakości drób. Zmniejsza to ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia oraz schorzenia prowadzące do otępienia.

Dieta, w której jest za dużo tłuszczy ogranicza wchłanianie wapnia, a jednocześnie nadmiar białka w pożywieniu zwiększa wydalanie wapnia z moczem.

Zmniejsza się zdolność syntezy białek

Przyczyną niedoborów białkowych u osób po 65. roku życia, poza ich złym wchłanianiem w przewodzie pokarmowym i nadmiernym wykorzystaniem przez organizm, są również choroby np.: przewlekła niewydolność nerek, czy marskość wątroby oraz związane z tymi chorobami ograniczenia dietetyczne.

Strony: 1 2